Podczas zakupu mieszkania, samochodu czy zawierania umowy na wykonanie usługi często pojawiają się pojęcia zadatku i zaliczki. Choć w codziennym języku bywają używane zamiennie, z punktu widzenia prawa oznaczają dwa różne rozwiązania i wywołują odmienne skutki. Warto znać tę różnicę, ponieważ może ona mieć istotne znaczenie w przypadku niewykonania umowy przez jedną ze stron.
Spis treści
Czym jest zadatek?
Zadatek to kwota pieniężna lub inna rzecz przekazywana przy zawarciu umowy jako forma zabezpieczenia jej wykonania. Jego zasady reguluje Kodeks cywilny. Zadatek pełni funkcję motywującą obie strony do wywiązania się z zawartego porozumienia oraz określa konsekwencje, gdy umowa nie zostanie wykonana. Jeżeli umowa zostanie zrealizowana zgodnie z ustaleniami, zadatek jest zaliczany na poczet ceny lub zwracany – w zależności od treści umowy.
Czym jest zaliczka?
Zaliczka to część przyszłego wynagrodzenia lub ceny wpłacana przed wykonaniem umowy. W przeciwieństwie do zadatku nie pełni funkcji zabezpieczającej. Jest jedynie przedpłatą na poczet przyszłego świadczenia. Jeżeli umowa nie dojdzie do skutku, zaliczka co do zasady podlega zwrotowi osobie, która ją wpłaciła. Nie wiążą się z nią dodatkowe sankcje przewidziane dla zadatku.
Zadatek a zaliczka – najważniejsze różnice
Najistotniejsza różnica dotyczy skutków niewykonania umowy. Jeżeli strony zastrzegły zadatek, a umowa nie zostanie wykonana z winy osoby, która go wpłaciła, druga strona może zadatek zatrzymać. Natomiast gdy za niewykonanie umowy odpowiada strona, która zadatek otrzymała, osoba wpłacająca może żądać zwrotu zadatku w podwójnej wysokości.
W przypadku zaliczki takie konsekwencje nie występują. Niezależnie od przyczyny niewykonania umowy, co do zasady zaliczka powinna zostać zwrócona, chyba że strony postanowiły inaczej lub przepisy przewidują odmienne rozwiązanie.
Kiedy warto zastosować zadatek?
Zadatek najczęściej stosowany jest przy umowach, w których strony chcą dodatkowo zabezpieczyć wykonanie zobowiązania. Dotyczy to przede wszystkim umów sprzedaży nieruchomości, samochodów czy innych przedmiotów o znacznej wartości.
Dzięki zadatkowi strony zyskują większą pewność, że druga strona będzie dążyła do wykonania umowy, a w razie jej niewykonania łatwiej dochodzić określonych roszczeń.
O czym warto pamiętać przy podpisywaniu umowy?
Aby zadatek wywoływał skutki przewidziane w Kodeksie cywilnym, powinien zostać wyraźnie wskazany w umowie. Samo przekazanie określonej kwoty nie oznacza automatycznie, że jest to zadatek. Jeżeli umowa nie określa charakteru wpłaty, w praktyce może powstać spór, czy była to zaliczka, czy zadatek.
Dlatego przed podpisaniem umowy warto dokładnie zweryfikować jej treść i upewnić się, jakie skutki prawne będą wiązały się z przekazaną kwotą.
Podsumowanie
Choć zadatek i zaliczka polegają na przekazaniu części ceny przed wykonaniem umowy, ich znaczenie prawne jest zupełnie inne. Zadatek zabezpiecza wykonanie umowy i wiąże się z określonymi konsekwencjami w razie jej niewykonania, natomiast zaliczka stanowi jedynie przedpłatę, która co do zasady podlega zwrotowi.
W przypadku umów dotyczących nieruchomości lub innych transakcji o znacznej wartości warto skonsultować treść umowy z adwokatem. Pozwala to uniknąć nieporozumień i właściwie zabezpieczyć swoje interesy.
Planujesz podpisać umowę z zadatkiem lub zaliczką?
Kancelaria Adwokacka Karoliny Mazurkiewicz oferuje pomoc w analizie i przygotowywaniu umów cywilnoprawnych, w tym umów sprzedaży nieruchomości, umów przedwstępnych oraz innych umów zabezpieczających interesy stron. Skontaktuj się, aby uzyskać profesjonalne wsparcie przed zawarciem umowy.